AI w szpitalach, polskie modele i płatnosci UE

Polska ochrona zdrowia dostanie w tym roku coś, czego nie ma nigdzie indziej w Europie, a państwowy instytut pokazał, że polskie modele językowe to już nie slajd z konferencji.

Centrum e-Zdrowia rozstrzygnęło przetarg na modele AI do analizy mammografii i zdjęć RTG klatki piersiowej. Wygrało konsorcjum czeskiego Carebota i polskiego Synektika, umowa na mammografię, warta prawie 11 mln zł, została podpisana 21 sierpnia, RTG klatki piersiowej dojdzie w najbliższych tygodniach. Nowość nie polega na algorytmie, tylko na wdrożeniu: wszystko idzie przez jedną ogólnokrajową Platformę Usług Inteligentnych dla całego publicznego systemu, docelowo z pięcioma modelami, od tomografii klatki piersiowej po zmiany w mózgu i diagnostykę układu kostnego. Wojciech Steć z Centrum e-Zdrowia zapowiada produkcyjną dostępność pod koniec wakacji, regulacje są uchwalone i opublikowane, a warstwę integracyjną z niemal 400 szpitalami zbudowano wcześniej, niezależnie od zakupu modeli. Około 80 procent placówek już ją przetestowało, przesyła testowe DICOM-y i odbiera wyniki. To ta część, na którą warto patrzeć: nie licencja na model, tylko rury, którymi model dojeżdża do użytkownika. Kto wdrażał cokolwiek w organizacji rozproszonej, wie, gdzie leżą koszty.

Podobna logika stoi za PolDense, rodziną sześciu otwartych modeli z AI Lab w Ośrodku Przetwarzania Informacji. To nie konkurenci ChatGPT czy Claude, bo nie generują tekstu: służą do wyszukiwania informacji w polskich zbiorach danych, mają od 17 mln do 1 mld parametrów i czytają teksty do 8192 tokenów. Ich kierownik, Marek Kozłowski, twierdzi, że polski model bywa skuteczniejszy od zagranicznych i przy tym dziesięciokrotnie mniejszy. Dla firmy budującej chatbota albo asystenta na własnych dokumentach, czyli architekturę RAG, to różnica w rachunku za sprzęt, a licencja open source oznacza, że można sprawdzić bez podpisywania umowy.

Trzeci wątek dotyczy pieniędzy. 59 procent bezgotówkowych transakcji w UE to płatności kartą, ponad dwie trzecie z nich w strefie euro przetwarzanych jest na zasadach ustalanych poza Europą, a Visa i Mastercard mają razem prawie 90 procent transgranicznego rynku kartowego. Udział e-commerce w zakupach podwoił się w latach 2019-2024, z 18 do 36 procent, więc zależność rośnie razem z rynkiem. EBC w strategii płatności na 2026 rok mówi wprost o autonomii i wspiera Wero, paneuropejski system rozwijany przez European Payments Initiative. Nikt nie zamierza wyrzucać Visy z Europy, chodzi o alternatywę.

Trzy historie, jeden mianownik: infrastruktura. Najmniej efektowna część technologii i jedyna, której nie da się kupić w abonamencie.